پای مسافران به بازار قاچاق ارز باز شد – سافت آرچیو

درحالی به نظر سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و بانک مرکزی، مشکلات ارز مسافرتی حل شده که مصیبت بازار قاچاق ارز و پیدا کردن ارز مسافرتی ۴۲۰۰ تومانی همچنان گریبانگیر مردم است
اما در بانک ها که منبع تغذیه ارزی مسافران شده اند به نظر می رسد قواعد دستورالعمل ارزی هنوز به خوبی جا نیافتاده است. یکی از مسافران برای ایسنا تعریف کرد که تحویل رسید از بانک دردسرهایی دارد که در نوع خود وقت گیر و آزاردهنده است. تنها دو بانک سامان و ملی این امکان را برای مسافرانی که قصد دارند از کشور خارج شوند، فراهم کرده اند که شیوه کارشان با گذشته ای که به دوران تخصیص «ارز دولتی» مربوط می شد خیلی تفاوت دارد.

در مصوبه بانک مرکزی آمده است؛

«ارز مسافرتی یک بار در سال پرداخت می شود. مبلغ آن ۱۰۰۰ یورو یا معادل آن به سایر ارزها برای کشورهایی با فواصل دورتر است که این رقم برای کشورهای هم مرز و کشورهای مشترک المنافع به غیر از عراق ۵۰۰ یورو یا معادل آن به سایر ارزها تعیین شده است.

وی اضافه کرد: تحویل گرفتن رسید شرایطی دارد؛ علاوه بر ارائه بلیط و گذرنامه و سایر مدارک هویتی، مثلا بانک ملی یا معادل ارزی را نقد تحویل می گیرد و یا تنها کارت اعتباری مربوط به بانک خود را می پذیرد که باید به نام دریافت کننده ارز مسافرتی هم باشد و نمی توان این کارت را به شخص دیگری قرض داد تا کارش راه بیافتد. بی اطلاعی از این شرایط باعث شد بیشتر مراجعان در آن روز ناکام بمانند و نتوانند رسید ارزی خود را دریافت کنند.

متقاضیان ارز مسافرتی موظف به ارائه گذرنامه معتبر جمهوری اسلامی ایران، بلیط هواپیما، ویزای کشور مقصد (در مورد کشورهایی که نیاز به ویزا دارند) و رسید بانکی پرداخت عوارض خروج از کشور هستند.

او ادامه داد: وقتی همه این شراط را پشت سر گذاشتید در فرودگاه دیگر مشکلی وجود ندارد، رسید را تحویل می دهید و ارز مسافرتی را می گیرید.

 صرف نظر از بازار تور، تکلیف برخی که خانوادگی و یا انفرادی می خواهند از کشور خارج شوند و سفر بلندمدت تری در پیش دارند و قصد دارند به چندین کشور سفر کنند و هزینه شان قطعا بیشتر از ۱۰۰۰ یورو خواهد شد، اما با قوانین محدودکننده بانک مرکزی روبه رو شده اند، معلوم نیست.

اما مسافر دیگری که سال ها مقیم کشور دیگری بوده و اکنون به ایران بازگشته و اینجا زندگی می کند، به ایسنا گفت: ما در چنین مواقعی ایرانی مقیم خارج از کشور حساب می شویم و ارز مسافرتی به ما تعلق نمی گیرد، اما وقتی بخواهیم از کشور خارج شویم عوارض خروج را محاسبه و کامل دریافت می کنند، حتی تعداد سفرها را هم شمارش می کنند که متناسب با آن عوارض خروج بگیرند. اما مساله این است ایرانیان مقیم خارج که به کشورشان برگشته اند و همین جا زندگی می کنند، در مواقعی که می خواهند از ایران با پاسپورت کشور دوم شان به کشور دیگری سفر کنند از کجا باید ارز مورد نیاز خود را تهیه کنند؟ صرافی ها که از ترس، ارزی نمی فروشند، می ماند دلال ها و بازار زیرزمینی.

« دنیای سفر » این نوشته را از « اییسنا » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.

برخی صرافی ها نیز که اکنون ممنوع الفروش شده اند به این بازار زیرزمینی پیوسته اند و با تعیین شرایطی که امنیت شان را به مخاطره نیندازد، ارز را به قیمتی بیشتر از آن چه بانک مرکزی تعیین کرده به دست مسافر می رسانند.

برای کشور عراق ۲۵۰ هزار دینار صرفاً در شعبه های ارزی بانک های تجارت و پارسیان پرداخت می شود.

این ضوابط شاید در ظاهر ایرادی نداشته باشد اما از زمان به اجرا گذاشتن شان معایبی بروز کرده است؛ نخست آن که درحال حاضر سیاست سفارتخانه ها برای ارائه ویزا، دریافت مبلغ مشخصی ارز به یورو و یا دلار است، اما از آنجا که امکان خرید و فروش ارز از صرافی ها و بازار آزاد گرفته و ممنوع شده، تکلیف مسافری که به ارز خُرد نیاز دارد مشخص نیست.

بانک مرکزی از اواخر فرودین ماه با تغییر مقررات ارزی، خرید و فروش ارز در صرافی ها را ممنوع و با حذف ارز دولتی سابق که کمتر از ۳۸۰۰ تومان بود، یک نرخ را برای دلار اعلام کرد و در ادامه با اولویت بندی کالاها و خدمات وارداتی نحوه پرداخت ارز به کالاهای اساسی را مشخص کرد.

از سوی دیگر برخی آژانس های گردشگری با کنار گذاشته شدن از اولویت های ارزی، نرخ تورها را به دو شکل ارزی و ریالی تعیین می کنند تا شاید از این راه، بخشی از ارز مورد نیاز خود را که نه به نرخ دولتی می توانند بخرند و نه از صرافی ها تامین کنند، اما این میان باز مسافر است که بلاتکلیف مانده و معلوم نیست ارز مورد نیاز سفرش را از کجا باید تهیه کند، چون بانک ها که تا ویزا و بلیت را دریافت نکنند و مسافر تا از گیت گذرنامه عبور نکند، ارزی به وی تحویل نمی دهند.

او سپس اظهار کرد: من برای گرفتن نوبت اول وقت و اطلاع از شرایط دریافت ارز مسافرتی به شعب مختلفی در تهران مراجعه کردم، برخورد برخی باجه دارهای بانک نشان می دهد هنوز این سیستم جا نیافتاده است. برخی از متصدیان ارزی در بانک نسبت به کشورهایی که ویزا نیاز ندارند توجیه نیستند و اطلاعی درباره این کشورها ندارند و زمان زیادی را با سوال های متعدد از متقاضی می گیرند. در فرودگاه برخی مسافران تعریف می کردند که به همین بهانه موفق نشدند ارز مسافرتی دریافت کنند.

این مسافر همچنین به برخورد برخی باجه داران ارزی بانک با مراجعه کنندگان اشاره و بیان کرد: قابل درک است که کار آن ها دشوار است، اما گاهی به خاطر مراجعه زیاد مردم به بانک و سوال های مکرر آن ها درباره ارز مسافرتی، برخوردهای تندی مشاهده می شود که شاید به قضیه توجیه نبودن و یا نهادینه نشدن مقررات ارزی برگردد.

درحالی به نظر سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و بانک مرکزی، مشکلات ارز مسافرتی حل شده که مصیبت بازار قاچاق ارز و پیدا کردن ارز مسافرتی ۴۲۰۰ تومانی همچنان گریبانگیر مردم است.

وضعیت موجود ناخواسته پای مسافر خارج را به بازارهای زیرزمینی باز کرده و دلال هایی را که در اطراف صرافی های تعطیل، خوش نشسته و نبض بازار آزاد ارز را در اختیار گرفته اند، حسابی سرگرم مسافران سردرگم کرده و مسافر هم ناچار است به ساز آن ها برقصد.

او ادامه داد: پیش از مراجعه به شعب ارزی در سطح شهر باید بلیت و ویزا تهیه کرد، تنها دو بانک سامان و ملی به مسافران خدمات ارزی می دهند. باید چهار روز پیش از تاریخ پرواز به این بانک ها مراجعه کرد و حتما ساعت آن اول صبح برای گرفتن نوبت باشد، چون هر یک از این بانک ها در طول روز به تعداد محدودی نوبت می دهند، مثلا بانک ملی کار ۲۰ نفر را در روز راه می اندازد و بانک سامان روزانه فقط به سه نفر نوبت می دهد. مجموع این شرایط حجمی از نگرانی و استرس را به مسافر وارد می کند. در برخی مواقع روز پرواز مسافر شنبه است که یک روز از این چهار روز با جمعه تعطیل مصادف می شود، در واقع فقط سه روز کاری زمان باقی می ماند. یا درباره نوبت های محدودی که در یکی از این بانک ها وجود دارد، اگر در همین زمان محدود باقی مانده نتوان نوبت گرفت، تکلیف چه می شود؟

پرداخت ارز مسافرتی در باجه بانک ملی مستقر در مبادی خروجی (پس از باجه کنترل گذرنامه) و در مقابل دریافت سند حسابداری/ رسید و ممهور کردن گذرنامه متقاضی انجام می شود.»

اما در این میان شکل تخصیص ارز مسافرتی که پیش از خروج مسافر از کشور و در فرودگاه است، با توجه به رویه سفارتخانه ها و از طرفی نادیده گرفتن آژانس های گردشگری در اولویت های ارزی، مسافران را ناخواسته به بازارهای زیرزمینی ارز هدایت می کند.

این مسافر اضافه کرد: با این شرایط اشخاصی که به ارز مسافرتی نیاز دارند از ساعت هفت صبح مقابل شعب ارزی این بانک ها صف می بندند تا متصدی بیاید و اسم ها را یادداشت کند و بیشتر از سهمیه روزانه تعیین شده اسمی نمی نویسد. باید تا حوالی ساعت ۱۱ منتظر ماند تا قیمت ارز مشخص شود. با آن که نرخ دلار ۴۲۰۰ تعیین شده ولی با توجه به قوانین جدید، بانک ها به هیچ مسافری دلار نمی دهد و قرار است با توجه به مقصد، ۱۰۰۰ و یا ۵۰۰ یورو تحویل دهند.

با آن که در دستورالعل های بانک مرزی ضوابط تخصیص ارز مسافرتی تعیین شد، اما فعالان گردشگری که به نوعی واردکنندگان و صادرکنندگان این صنعت به شمار می آیند، از این قافله کنار گذاشته شدند و با وجود پی گیری های سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری هنوز مشکلات آن ها حل نشده است، هرچند بانک مرکزی قول هایی در این باره داده است.

تمام شعب بانک سامان و شعب ارزی بانک ملی خدمات ارز مسافرتی را در سطح شهر انجام می دهند. این بانک ها مستقیم ارز پرداخت نمی کنند.

حرمت الله رفیعی رییس هیات مدیره انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی این رفتار آژانس های گردشگری را که تورهای خود را ارزی می فروشند، قابل دفاع ندانست و در عین حال به ایسنا گفت: هرچند به خاطر محدودیت هایی که در تهیه ارز بر دفاتر خدمات مسافرتی اعمال شده، آن ها ناچار شده اند خدمات تور خود را ریالی ارزی بفروشند. وقتی مسؤولان شرایط را برای آژانس ها فراهم نمی کنند آن ها هم ناچارند دست به چنین کاری بزنند و پای مسافر هم از روی ناچاری به بازار زیرزمینی ارز باز می شود.

در هیچ یک از دستورالعمل های بانک مرکزی معین نشده مسافرانی با چنین شرایط از کجا باید باقی مانده ارز مورد نیازشان را تهیه کنند و اگر نیاز داشتند بیشتر از ۵۰۰۰ یورو از کشور خارج کنند، چگونه و در چه شرایطِ ایمن و مطئمنی این امکان را دارند.

به مسافران کمتر از ۱۲ سال ارز مسافرتی تعلق نمی گیرد.

ایرانیان مقیم خارج از کشور مشمول دریافت ارز مسافرتی نمی شوند.

پرداخت ارز مسافرتی فقط در مرزهای هوایی و تنها در فرودگاه های امام خمینی (ره)، شیراز، تبریز، اصفهان و اهواز انجام می شود.

این میان گزارش هایی نیز رسیده مبنی بر این که دلارهای تقلبی توسط دلال های ارزی به دست مسافرانی رسیده است.

او در ادامه گفت: در روزی که برای خرید ارز مسافرتی به بانک مراجعه کردم، قیمت یورو با توجه به شاخص دلار ۴۲۰۰ تومانی، ۵۴۰۰ تومان اعلام شد، متصدی گفت که این رقم را بانک مرکزی به بانک ها اعلام می کند و متغیر است.

کشورهای مشترک المنافع یا هم مرز شامل ارمنستان، آذربایجان، بلاروس، استونی، لتونی، لیتوانی، گرجستان، قزاقستان، قرقیزستان، مولداوی، روسیه، تاجیکستان، ترکمنستان، اوکراین، ازبکستان، ترکیه، افغانستان، بحرین، قطر، کویت، پاکستان، عمان و امارات متحده عربی است.

متقاضیان باید نسبت به پرداخت معادل ریالی ارز مسافرتی به شعب منتخب اقدام و در مقابل آن سند حسابداری/ رسید دریافت کنند.

از طرف دیگر اعلام شده ارز مسافرتی فقط یک بار در سال پرداخت می شود؛ تکلیف آن هایی که چندین بار از کشور می خواهند خارج شود، چه خواهد شد آن هم در شرایطی که صرافی ها امکان فروش ارز ندارند. آیا باید تابع حکم مقامات دولت بود که گفته اند: «کسانی که عادت کرده اند تمام تعطیلاتشان را به خارج بروند، خب نروند. نمی خواهم بگویم نروند، می خواهم بگویم وقتی کسی می خواهد از ارز همه ملت ایران این چنین استفاده کند، ما باید قوانینی بگذاریم که این ارز به همگان تعلق پیدا کند.»

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *